امسال، ده‌ها روزنامه‌نگار و صدها فعال سیاسی و حقوق بشری مجبور به ترک ایران شده‌اند، کسانی که اگر در ایران مانده بودند، در سلول‌های انفرادی حبس بودند یا در کنار مجرمانی که خطرناک خوانده می‌شوند زندانی.ن

اینک، گروهی از این بی‌پناهان، پناهنده به درگاه سازمان ملل در ترکیه شده‌اند. گزارش خودنویس به بررسی وضعیت این پناهجویان می‌پردازد، از قلم یکی از همین تازه تبعیدی‌ها.ن

در این شکی نیست که علت اصلی موج اخیر مهاجرت روزنامه‌نگاران، نویسندگان و فعالان سیاسی-مدنی به خارج از کشور، ریشه در سختگیری‌های حاکمیت نسبت به فعالان این عرصه دارد. بطوری‌که اکثر این نو‌تبعیدی ها به‌واسط ترس از مجازات‌های سنگین چون زندان، شکنجه، واداشتن به اعترافات دروغین و نبود امکان فعالیت حرفه‌ای ناگزیر به ترک میهن‌شان گشتند. به عبارت بهتر، نبود امکان تنفس قلم‌های منتقد در فضای ناامن کنونی ایران، مو جبات این فرار بزرگ رافراهم آورده است. در غیر اینصورت هیچ روزنامه‌نگار و فعال سیاسی‌ای که شخصیتش در ایران شکل گرفته، تن به این آوارگی و بحران‌های متعا قب آن نخواهد داد. اما برای روشن‌تر شدن علت‌ها و عواقب این فرار بزرگ، مختصات این معضل را به شرح زیر یاد آور می‌شویم:ن

دلایل متفاوت پناهندگی

به جرات می‌توان گفت که در موج اخیر فرار روزنامه‌نگاران، نویسندگان و فعالان سیاسی، قریب به اتفاق کوچندگان مورد نظر، به لحاظ امنیتی در ایران دچار مشکل بوده‌اند. مدارک مستدل و مستند که توسط ایشان به سازمان ملل ارایه شده است، همگی شاهدی بر این ادعاست. اگرچه نمی‌توان انکار کرد که برخی از مهاجران یاد شده به لحاظ امنیتی کمتر در ایران دچار مشکل بوده‌اند. اما آنچه مسلم است تمامی این افراد از معضلات عدیده‌ای در ایران رنج می‌بردند اما شدت و حدت آن متفاوت می‌باشد. ناگفته نماند که برخی از روزنامه‌نگاران اگر به سرعت و از راه‌های متفاوت ایران را ترک نمی‌کردند اکنون معلوم نبود دچارچه سرنوشت دهشتناکی می‌شدند.ن 

به طور کلی، پناهجویان تازه کوچیده در بخش‌های زیر تعریف می‌شوند:ن 

روزنامه‌نگاران، فعالان رسانه‌ای و نویسندگان

فعالان سیاسی

فعالان مدنی در قالب حقوق زنان و کوشندگان مطلبات صنفی...ن

 اقلیت‌های دینی و نو‌دینداران

 دگر باشان جنسی

و برخی که با استفاده از شرایط مذکور فرصت را برای مهاجرت و بر گزیدن زندگی بهتر در سایه فضای اخیر مناسب دیدند 

بدیهی است سه رسته اول به لحاظ امنیتی باید در اولویت قرار گیرند. چراکه بیش از پیش مورد هدف جمهوری اسلامی می‌باشند. لازم به یاد آوری است فعالان رسانه‌ای شاهدان مستند وقایع اخیر می‌باشند که مستندات بسیاری برای عرضه دارند.ن 

نحوه پذیرش و برخورد کمیساریای عالی پناهندگان:ن 

متاسفانه کمیساریای عالی پناهندگان در ترکیه به لحاظ برخورد با طیف‌های هدف، رفتار معقول و سنجیده‌ای نداشته است و بعضا شاهد آنیم که حتی گروه‌های انسانی دیگر که بواسطه معضلات اجتماعی و محدودیت های مذهبی و یا جنسی وارد ترکیه شده‌اند به لحاظ زمانی از فعالین شناخته شده رسانه‌ای و سیاسی وقت مصاحبه زودتری گرفته‌اند. برای مثال یک پناهنده اجتماعی بعضا وقت یک ماهه می‌گیرد و به یک روزنامه‌نگار شناخته شده که درگیر مسایل اخیر ایران بوده، برای گرفتن وقت مصاحبه، شش ماه معطل می‌شود. افزون بر آن، هیچ کمک مالی، درمانی-بهداشتی و حقوقی برای این طیف از فعالان از سویUNHCR مشاهده نشده است. شواهد عملی زیادی برای اثبات این ادعا و وجود دارد. لازم به ذکر است که در بین روزنامه‌نگاران تا کنون ،فقط ۴ تن موفق به دریافت قبولی شده‌اند و بقیه در انتظار دریافت جواب! این نقیصه بیش از پیش نشان از بی توجهی UN به این قشر دارد.متاسفانه عدم توجه به فوریت‌های مورد نظر می‌تواند پروسه زمانی خروج از ترکیه را به ماه‌ها وحتی یک سال و نیم بکشاند. چنین تعللی به لحاظ امنیتی برای فعالان مورد نظر بسیار خطرناک می‌باشد.ن

مشکلات امنیتی:ن

به واسطه هم مرز بودن ترکیه با ایران، این کشور بیش از پیش محیطی نا امن برای فعالان یاد شده می باشد، چراکه ماموران امنیتی حکومت به راحتی می‌توانند از مرز عبور کرده و عملیات مورد نظرشان را انجام دهند. ربودن فعالان سیاسی از جانب دولت ایران در ترکیه مسبوق به سابقه است. برخی از همکاران از کنترل تلفن های خود خبر می‌دهند و حتی برای بعضی در هنگام خروج از ترکیه به کشور مقصد مشکل پیش آمده است. برخی نیز پیام‌های تهدید آمیز از ایران و داخل ترکیه دریافت نموده‌اند، به طوریکه مشکلات پدید آمده موجب شده که کمتر روزنامه‌نگاری در روزهای اخیر تن به مصاحبه با رسانه‌های بین المللی بدهد.این درحالی است که فعالان و قایع اخیر از جانب سایر ایرانیان پناهنده که از قبل به ترکیه آمده‌اند و هیچ گرایش سیاسی خاصی ندارند، همواره زیر زره بین می‌باشند.ن 

رفتار مردم و دولت کشور میزبان و معضلات مالی:ن

بدیهی است ترکیه به لحاظ تشابهات فرهنگی از جهتی می‌توانست برای پناهجویان نام برده قابل تحمل باشد اما متاسفانه گروهی سودجو به همراه تعدادی از قاچاقچیان و «اراذل» به ظاهر ایرانی که از قبل در این کشور پناهنده شده‌اند، همواره در کمین بوده و علاوه بر همکاری با ماموران حاکمیت در کلاشی با برخی از اهالی محلی سود جو همکاری می‌کنند. برای مثال یک ایرانی ناآشنا برای اجاره یک منزل معمولی و حقیرانه باید دو برابر یک فرد محلی اهل ترکیه هزینه کند و پیشاپیش اجاره‌های منزل بصورت شش ماهه یا یک ساله بر این افراد تحمیل می‌گردد. این نابسامانی همواره با همکاری یک محلی و یک به ظاهر ایرانی انجام می‌شود. بسیاری از فعالان سیاسی و روزنامه‌نگاران در بدو ورود به ترکیه همواره در دام چنین گروه‌هایی می‌افتند و شوربختانه اکثر دوستان در بد ورود به ترکیه دچار چنین مشکلی شده‌اند. افزون بر آن به جهت عدم کسب در آمد و عدم اجازه کار بیشتر پناهجویان، دچار مشکلات مضاعفی هستند. اجاره مسکن دو برابر، هزینه‌های نا متعارف زندگی و درمان و نیز دریافت پول خاک از جانب دولت ترکیه، بیش از پیش به این معضلات افزوده است. به جرات می‌توان گفت که هیچ یک از فعالان و روزنامه‌نگاران از وضعیت مالی خوبی بر خوردار نیستند. بسیاری از کوشندگان یاد شده، در طول این مدت دچار بیماری‌های روحی و جسمی مضاعفی گشته‌اند که بیش از پیش باعث حاد شدن شرایط ایشان گشته است.ن

حمایت های بین المللی:ن 

متاسفانه به غیر از سازمان گزارشگران بدون مرز کمتر نهادی به طور جدی پیگیر مسایل دوستان بوده است. اگرچه همکاران رسانه‌ای در گوشه گوشه دنیا همواره در کنار دوستان خود بوده ند ولی تعلل و کوتاهی بر خی از کشورها در پذیرش فعالان بر شمرده شده موجب شده است تا ایشان همواره دچار یاس و سرخوردگی شوند. برخی بر این باورند که دنیا مردم ایران را فریب داده است و دولت‌های غربی به رغم ادعا‌های فراوان در دفاع از جنبش‌های دموکراتیک از وظایف انسان دوستانه و بین‌المللی خویش به خاطر مسایل صرف اقتصادی –امنیتی پرهیز می‌کنند.ن 

انتظارات

بدیهی است رو زنامه نگاران ،نویسندگان و فعالان سیاسی که بواسطه شرایط اخیر ناچار به ترک کشور شده اند بواسطه بر خورداری از روحیه حساس و شکننده ،اکثرا دچاری نا امیدی و یاس شده اند و همواره خود را تنها می بینند.این دوستان انتظاری ندارند جز اینکه پروسه زمانی پناهجویی بواسطه شرایط خاص ،زود تر انجام گردد . از سوی دیگر خواستار اعطای پناهندگی فوری از جانب کشور های مدعی حقوق بشر و دموکراسی می باشند.به نظر نگارنده با فشار رسانه های بین المللی و گروه های نخبه سیاسی –دانشگاهی بر دولت های مذکور می توان به این رویکرد سرعت بخشید.حمایت دانشمندان هسته ای آلمان از روزنامه نگاران پناهجو در ترکیه که باعث موافقت ضمنی وزارت خارجه آلمان در گشودن درهای خود به ایشان گشته، بهترین دلیل بر این ادعاست.ن

خودنویس

از روز سه شنبه ۶/۱/۲۰۱۰ لیلا سلطان پناه وهمسرش اقبال بی نیاز به همراه دختر ۷ ساله شان دریا بی نیاز در مقابل دفتر کمیساریای عالی پناهندگان شهر وان -ترکیه دست به اعتصاب غذای خشک زدند .ن

به گزارش شبكه خبر مسیحیان فارسی زبان به نقل از اشتراك، این خانواده ایرانی در سال ۲۰۰۵ به علت فعالیتهای سیاسی اجتماعی لیلا در امور زنان و ارتباط با حزب دمکرات کردستان ایران مورد تعقیب نیروهای امنیتی ایران قرار گرفته و پس از فرار از ایران خود را به دفتر دفتر کمیساریای عالی پناهندگان شهر وان -ترکیه معرفی کرده اند .ن

اقبال بی نیاز در گفتگو با سایت اشتراک میگوید : بعد از ۶ ماه از معرفی به یو- ان با جواب استیناف (ردی اول) مواجه شدیم ۲۲ ماه بعد از ردی اول پرونده مان در سازمان ملل بسته اعلام شد. بعد از بسته شدن پرونده به علت ترس از خطر دیپورت مجبور شدم لیلا و دخترم دریا را از راه قاچاق بفرستم تا بلکه به مکان امنی برسند اما متاسفانه در سوریه دستگیر شدند و مدت یک ماه با تحمل سخترین شرایط در زندان سوریه به سر بردند . در سوریه با دخالت کمیساریای پناهندگان و سازمانها و نهادهای دفاع از حقوق پناهندگان در آن کشور از دیپورت انها به ایران جلوگیری شد.

بعد از رفع خطر دیپورت از سوریه برای بررسی پرونده همسر و دخترم به ترکیه بازگردانده شدند.ن

اکنون ۳۰ ماه از بازگشت ما به ترکیه میگذرد اما کمیساریای عالی پناهندگان در ترکیه هیچ جوابی در این رابطه به ما نداده است. تحمل این شرایط سخت و طاقت فرسا موجب شده است تا برای دریافت حق پناهندگی دست یه اعتصاب غذا بزنیم و مصمم هستیم تا به حق مان نرسیم دست از اعتصاب غذا برنداریم. ما از تمامی مدافعین حقوق انسانها و کسانی که مدعی دفاع از حقوق بشر هستند می خواهیم تا در این رابطه به ما از هر طریق ممکن یاری برسانند.ن

سایت اشتراک از تمامی نهادهای مدافع حقوق بشر و تمامی سازمانها و نهادهای امور پناهندگی می خواهد تا از حق پناهندگی این خانواده ی ایرانی دفاع کرده و حمایت خودشان را با ارسال نامه های اعتراضی به دفتر کمیساریای عالی پناهندگان در ترکیه ارسال نمایند.ن

شماره پرونده در یو ان
۰۵c۰۱۷۷۸
برای ارتباط مستقیم با این پناهجویان با شماره تلفنهای زیر تماس بگیرید
۰۰۹۰۵۴۵۴۰۶۴۷۱۸
۰۰۹۰۵۴۴۶۶۵۱۷۴۴
برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید با ادرس ایمیل زیر تماس بگیرید
Eshterak۱@gmail.com
نامه های اعتراضی خود را با مشخصات زیر به دفتر کمیساریای عالی پناهندگان در شهر وان و انکار ارسال کنید
دفتر انکارا دفتر کمیساریای عالی پناهندگان
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği ANKARA
Adres: Tiflis Cad. ۵۵۲. Sok. No:۳ Sancak Mah. ۰۶۵۵۰ Ankara
Telefon: ۰۳۱۲ ۴۰۹ ۷۰ ۰۰
Fax: ۰۳۱۲ ۴۴۱ ۲۱ ۷۳

turan@unhcr.org  

دفتر وان دفتر کمیساریای عالی پناهندگان
Birleşimiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği VAN
Adres: Istasyon Mahalle, Terminal ۱. Sokak Hayirlar Caddesi ۴۰/۲ Van
Telefon: ۰۴۳۲ ۲۱۵۵۴۷۰ - ۲۱۴۳۶۳۰
Fax: ۰۴۳۲ ۲۱۴۸۴۰۴

از زمان انتخابات مسئله‌ساز ریاست جمهوری در ۲۲ خرداد سال گذشته، هزاران ایرانی به ترکیه گریخته‌اند. به گزارش روزنامه‌ی «تاگس ‌اشپیگل»، بسیاری از این ایرانیان، شکایت دارند که وزارت اطلاعات آن‌ها را تهدید و تعقیب می‌کند.

به گزارش شبكه خبر مسیحیان فارسی زبان به نقل از رادیو بین المللی صدای آلمان،  شهر کوچک نیغده در مرکز ترکیه، معمولا برای سرویس‌های مخفی خارجی اهمیتی ندارد. با این همه، به گزارش روزنامه‌ی آلمانی «تاگس اشپیگل» در ماه‌های اخیر گه‌گاه سروکله جاسوسان جمهوری اسلامی در این منطقه آشکار می‌شود. هدف آن‌ها، تعقیب مخالفانی است که از زمان انتخابات ریاست‌جمهوری سال گذشته به این سو، ایران را ترک کرده‌اند.ن

تعقیب دانشجویان و روزنامه‌نگاران

 

گریختگان از سرکوب در ایران، در خاک ترکیه انتظار انتقال به کشورهای دیگر و آغاز یک زندگی به‌دور از خطر را می‌کشند. تاگس اشپیگل می‌نویسد که بسیاری از آن‌ها، از شرایط زندگی خود و تهدید جاسوسان جمهوری اسلامی شکوه دارند.ن

 

"رجب کورکوت" عضو انجمن همبستگی با پناهجویان و فراریان نیغده گفته است که تنها از زمان انتخابات ریاست‌جمهوری تا امروز، ۳ تا ۴ هزار ایرانی، به ترکیه وارد شده‌اند. انجمن همبستگی، در نیغده به پناهجویان ایرانی کمک می‌کند

 

به گفته کورکوت ، بیشتر فراریان دانشجو یا روزنامه‌نگار هستند. ماموران امنیتی جمهوری اسلامی، این گروه را در ترکیه تعقیب می‌کنند. حتی برخی از ایرانیان گزارش داده‌اند که از سوی جاسوسان ایرانی تهدید شده‌اند. یک ایرانی گفته است که پس از مصاحبه با یک خبرنگار خارجی، سه مرد او را غافلگیر کرده، چاقو زیر گردنش گرفته و او را تهدید کرده‌اند 

 سه سال انتظار 

اغلب ایرانیان، تا پذیرش درخواست پناهندگی خود از سوی کشورهای امن، باید سه سال در ترکیه بمانند. روزنامه‌ی آلمانی تاگس اشپیگل می‌نویسد که دولت ترکیه تنها این پناهجویان را تحمل می‌کند، اما کار دیگری برایشان انجام نمی‌دهد. پناهجویان اجازه کار ندارند و باید هر چند روز یکبار خودشان را به پلیس محلی معرفی کنند. خیلی از آن‌ها فقط برای این که زنده بمانند، به کارهای سیاه پناه می‌برند.ن

در بخش دیگری از این گزارش آمده است : ایرانی‌ها به ندرت در ترکیه فعالیت سیاسی دارند. هفته گذشته گروهی از آن‌ها دست به تظاهرات در برابر سفارت ایران در آنکارا زدند و خواستار آزادی زندانیان سیاسی کشور خودشان شدند. به ادعای مسئولان وزارت‌خارجه ترکیه، ایران تاکنون ترکیه را برای استرداد فراریان تحت فشار قرار نداده است.ن

تعهدات بین‌المللی ترکیه 

به‌رغم این ادعا، تاگس اشپیگل اضافه می‌کند که مسئولان ترکیه تا به حال بارها کوشیده‌اند ایرانیان را به کشورشان باز گردانند. دیوان‌عالی حقوق بشر در استراسبورگ تا به حال چند بار از ترکیه خواسته است که پناهجویان را به ایران باز نگرداند، زیرا مستردشدگان را فشار شدید و حتی بعضا مجازات مرگ تهدید می‌کند. ترکیه به عنوان عضو شورای اروپا متعهد به اجرای احکام دیوان‌‌عالی حقوق بشر است.ن 

سینان ارگان" رئیس بنیاد سیاسی ترکسام در آنکارا به خبرنگار تاگس اشپیگل گفته است : همه تلاش آنکارا و تهران این است که مناسبات نیک خود را با این موضوع به خطر نیاندازند. آن‌ها به این انتقادها خو گرفته‌اند.ن 

دلایل مناسبات خوب ترکیه و ایران 

تاگس اشپیگل در پایان گزارش خود می‌نویسد : مناسبات دو کشور در سال‌های گذشته همواره بهتر شده است. ترکیه یکی از نخستین کشورهائی بود که در سال گذشته پیروزی تردید‌آمیز احمدی‌نژاد را به رسمیت شناخت. در ماه ژوئن امسال، ترکیه به قطعنامه تحریم ایران در شورای امنیت رای منفی داد.ن 

بنا به تفسیر اشپیگل، رهبران ترکیه معتقدند امکان نفوذ آنان در مناقشه اتمی ایران اجتناب ناپذیر است. ایران برای جلوگیری از انزوای شدیدتر بین‌المللی به ترکیه نیاز دارد. درگیری بر سر مخالفان ایرانی مقیم ترکیه، تناسبی با این استراتژی ندارد.ن

رئیس انستیتوی سیاسی ترکسام آنکارا به خبرنگار تاگس اشپیگل گفته است : گهگاه ایران خواستار دستگیری و استرداد یکی از مخالفان خود در ترکیه می‌شود. اما این فقط یک فرمالیته است. تهران انتظار اجابت خواسته خود را ندارد و می‌داند که ترکیه نمی‌تواند بدون زیرپا نهادن قراردادهای بین‌المللی خود مخالفان را بازگرداند. از سوی دیگر ترکیه مراقب است که مخالفان جمهوری اسلامی در خاک ترکیه دست به حرکات اعتراضی نزنند.ن